Pendekatan Hadis Aliran al-Salafiyyah Moden: Tinjauan Terhadap Metode Hadis Zakariyyā Ghulām al-Bākistānī
Abstract
Artikel ini meneliti pendekatan hadis aliran al-Salafiyyah moden dengan memberi fokus kepada metode hadis Zakariyyā Ghulām al-Bākistānī, seorang penulis kontemporari yang aktif dalam bidang hadis. Kajian ini bertujuan menjawab beberapa persoalan utama: siapakah Zakariyyā Ghulām al-Bākistānī sebagai tokoh dalam wacana hadis? Apakah yang dimaksudkan dengan al-Salafiyyah serta hubungannya dengan tradisi ahli hadis? Serta bagaimana metode beliau diaplikasikan khususnya dalam aspek penerimaan hadis da‘if dalam hukum-hakam, penerimaan hadis da‘if dalam fadā’il al-a‘māl, kaedah memahami hadis berasaskan zahir makna, dan tokoh-tokoh yang sering menjadi rujukan hujahnya. Dari sudut metodologi, kajian ini menggunakan analisis teks dengan meneliti karya-karya utama Zakariyyā Ghulām al-Bākistānī dan membandingkannya dengan kerangka pemikiran ahli hadis yang lebih luas. Hasil kajian mendapati bahawa metode Zakariyyā Ghulām al-Bākistānī tidak sepenuhnya mewakili pendekatan jumhur ahli hadis, sebaliknya tulisan beliau lebih memberi autoriti kepada metode al-Salafiyyah sebagai kayu ukur kebenaran.
Downloads
References
Ahmad Hafiz Mohd Rozmizi. (2025). Analisis qarā`in hadith da‘if dalam hukum-hakam berdasarkan kitab Fatḥ al-‘Azīz oleh al-Rāfi‘ī [Disertasi sarjana yang belum diterbitkan]. Universiti Sains Malaysia.
Aḥmad Muḥammad Shākir. (2015). al-Bā’ith al-Ḥadīth Sharḥ Ikhtiṣār ‘Ūlūm al-Ḥadīth. Damsyik: Resalah Publishers.
Aḥmad Nabawī. (2019). al-Ṣirāṭ al-Mustaqīm fī Bayān Madhhab al-Muhaddīthīn fīmā Iltubisa min al-Mafāhim. Kaherah: Dār al-Imām al-Rāzī.
al-‘Aydrūs, Zayn Muḥammad Husayn. (2011). al-Ḥadīth al-Ḍa‘īf wa Athāruh fī al-Ahkām. Kaherah: Dār al-Bashaer.
al-Bākistānī, Z. G. (1993). Tanqīḥ al-Kalām fī al-Aḥādīth al-Ḍaʿīfah fī Masāʾil al-Aḥkām. Beirut: Dār Ibn Ḥazm.
al-Bākistānī, Z. G. (2002). Min Uṣūl al-Fiqh ʿalā Manhaj Ahl al-Ḥadīth. Jeddah: Dar al-Kharraz.
al-Bākistānī, Z. G. (2010). al-Albānī wa Manhaj al-Aʾimmah al-Mutaqaddimīn fī ʿIlm al-Ḥadīth. Riyadh: Maktabah al-Ma’ārif.
al-Būṭī, M. S. R. (1998). al-Salafiyyah marḥalah zamaniyyah mubārakah lā madhhab islāmī. Damsyik: Dār al-Fikr.
al-Ghouri, S. A. M. (2019). المحدِّث الشيخ محمَّد نذير حُسَيْن الدِّهْلَوِيّ وجهوده في الحديث النبوي تدريساً وتأليفاً: The Muhaddith Sheikh Muhammad Nazir Hussain al-Dehlawi and His Service to The Prophet’s Hadith. HADIS, 9(18), 394-411. https://doi.org/10.53840/hadis.v9i18.75
al-Ghouri, S. A. M. (2022). al-Muhaddithūn min Jamā’ah Ahl al-Hadīth fi al-Hind wa Juhūduhum fī al-Hadīth al-Nabawī dirāsah istiqrāriyyah naqdiyyah [Tesis sarjana]. Beirut: Dar Ibn Katheer.
al-Ghumārī, al-Sayyid ‘Abdullāh. (2017). Mawsū‘ah al-‘Allāmah al-Muḥaddith al-Mutafannin Sayyid al-Sharīf ‘Abdullāh bin Muḥammad bin al-Ṣiddīq al-Ghumārī al-Ḥasanī (Kitab: al-Radd al-Muḥkam al-Matīn ‘alā kitāb al-Qawl al-Mubīn). Kaherah: Dār al-Salām.
al-Ghumārī, al-Sayyid ‘Abdullāh. (2017). Mawsū‘ah al-‘Allāmah al-Muḥaddith al-Mutafannin Sayyid al-Sharīf ‘Abdullāh bin Muḥammad bin al-Ṣiddīq al-Ghumārī al-Ḥasanī (Kitab: Fatāwā wa Ajwibah). Kaherah: Dār al-Salām.
al-Khaṭīb al-Baghdādī, A. ‘A. T. (2000). al-Faqih wa al-Mutafaqqih. Saudi Arabia: Dar Ibn al-Jawzi.
al-Khudayr, ‘Abd al-Karīm bin ‘Abdillāh. (1997). al-Ḥadīth al-Ḍa‘īf wa Ḥukm al-Iḥtijāj bihi [Tesis sarjana]. Universiti al-Imam Muḥammad bin Saud al-Islamiyyah, Riyadh: Dār al-Salām.
al-Māliki al-Ḥasāni, Sayyīd ‘Alawī Ibn al-‘Abbās. (2016). Manḥal al-Laṭīf fī Ahkām al-Hadith al-Da‘if. Batu Caves: Rabitah An-Nur.
al-Mubārakfūrī, M. ‘A R. (2008). Tuḥfat al-Aḥwadhī bi Sharḥ Jāmi‘ al-Tirmidhī. Beirut: Dar al-Kotob al-‘Ilmiyyah.
al-Qāsimī, Muḥammad Jamāl al-Dīn. (1979). al-Masḥ ʿalā al-jawrabayn wa yalīhi tamām al-naṣḥ fī aḥkām al-masḥ (Tahqīq: Muḥammad Nāṣir al-Dīn al-Albānī). Beirut: al-Maktab al-Islāmī.
al-Suyūṭī, A. R. K. (2016). Tadrīb al-Rāwī. Jeddah: Dār al-Minhāj.
al-Suyūṭī, Jalāl al-Dīn ʿAbd al-Raḥmān ibn Abī Bakr. (1996). Tadrīb al-Rāwī fī Sharḥ Taqrīb al-Nawawī (ed. Abū Qutaybah Naẓar Muḥammad al-Fārayābī). Riyadh: Dār Ṭayyibah.
al-Tahānawī, Ẓafar Aḥmad. (1996). Qawā‘id fī ‘Ulūm al-Ḥadīth. Kaherah: Dār al-Salām
al-Tirmidhī, M. b. ‘Ī. (2009). Sunan al-Tirmidhī. Kaherah: Dar el-Hadith.
al-Tirmidhī, Muḥammad ibn ʿĪsā. (1996). Sunan al-Tirmidhī. Beirut: Dār al-Gharb al-Islāmī.
Farid Naya. (2013). al-Mujmal dan al-Mubayyan dalam kajian ushul fiqh. Jurnal Tahkim, 9(2). Ambon: Universitas Islam Negeri Abdul Muthalib Sangadji.
Hafidhuddin. (2022). Kebangkitan hadis di India: Studi historiografi hadis abad 12–14 Hijriah. Jurnal Studi Hadis Nusantara, 4(1), Jun 2022: 58-59. https://doi.org/10.24235/jshn.v4i1.11144
Ibn ‘Abd al-Barr, Y. A. (2000). al-Istidhkār. Beirut: Dār al-Kotob al-‘Ilmiyyah.
Ibn Fāris, A. (1979). Muʿjam maqāyīs al-lughah. Beirut: Dār al-Fikr.
Ibn Ḥajar al-‘Asqalānī, A. A. (1984). al-Nukat ʿalā Muqaddimah Ibn al-Ṣalāḥ. Madinah: ʿImādah al-Baḥth al-ʿIlmī bi al-Jāmi‘ah al-Islāmiyyah.
Ibn Rajab, ‘Abd al-Raḥmān bin Aḥmad. (2015). Sharḥ ‘Ilal al-Tirmidhī. Kaherah: Maktabah al-Rushd.
Ibn Taymiyyah, A. (2003). Majmū‘ al-Fatāwā. Madinah: Majmaʿ al-Malik Fahd li-Ṭibāʿat al-Muṣḥaf al-Sharīf.
Khadher Ahmad & Ibrahim Adham Mohd Rokhibi. (2019). Isu berkaitan hadith lemah (da‘if) menurut pandangan al-Shaykh Muḥammad ‘Awwamah dalam kitab Ḥukm al-‘Amal bi al-Ḥadīth al-Ḍa‘īf: Satu analisis. E-Proceeding of The 4th International Muzakarah & Mu‘tamar on Hadith (IMAM 2019). Bangi: Hadis And Akidah Research Institute (INHAD).
Mashhūr bin Ḥasan Ālu Salmān. (2018). Fatwa tentang hadis. Diakses pada 20 Ogos 2025 daripada https://meshhoor.com/fatwa/2182/
Mohammed Abullais Shamsuddin Mohammed Yaqub. (2011). ʿUlūm al-Ḥadīth Aṣīlihā wa Muʿāṣiruhā. Bangi: Darul Syakir.
Mohd Khafidz Soroni. (2021), Kedudukan dan peranan hadis daif di sisi ulama Islam. Seremban: Jabatan Mufti Kerajaan Negeri, Negeri Sembilan.
Muhamad Rizky Fathullah. (2025). Konsep ayat-ayat mutasyabihat menurut Muhammad Siddiq Hasan Khan [Tesis sarjana yang belum diterbitkan]. Universitas Islam Negeri Syarif Hidayatullah.
Muḥammad ‘Abd al-Wāḥid al-Azharī al-Ḥanbalī. (2025). al-Dalāil al-uṣūliyyah allatī khālafat fīhā al-Salafiyyah al-mu’āṣirah uṣūl al-madhāhib al-arba‘ah wa athar dhālik fī al-fatāwī wa al-furū‘ al-fiqhiyyah: dirāsah istiqrāiyyah taḥlīliyyah uṣūliyyah [Tesis kedoktoran]. Kaherah: Dar el-Wabil el-Syb.
Muhammad Hafizi Sulaiman. (2015). Hadis palsu dan da‘if: Pengertian dan kesan. Jurnal Penyelidikan Islam, 27, 1–20. Putrajaya: Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM).
Muḥammad Zākī Ibrahim. (2000). Wazīfat al-Ḥadīth al-Ḍa‘īf fī al-Islām. Qalyubiyyah: Dār Nobar.
Robbani, M. I. (2017). Salafiyah: Sejarah dan konsepsi. Tasfiyah: Jurnal Pemikiran Islam, 1(2), 245–276. https://doi.org/10.21111/tasfiyah.v1i2.1853
Saladin, B., Taufiq, M., & Syatirah, S. (2023). The Impact of Nashirudin al-Albani’s Tarjih Hadith Method on Differences in Mazhab and Qur’anic Interpretation. Diroyah : Jurnal Studi Ilmu Hadis, 8(1), 204–217. https://doi.org/10.15575/diroyah.v8i1.28456
Zikriadi, M. A., & Santalia, I. (2022). Pemahaman Keagamaan Salafi dan Kegaduhan di Tengah Masyarakat serta Solusi Penyelesaiannya. Mushaf Journal: Jurnal Ilmu Al-Qur’an dan Hadis, 2(3), 288–298. https://doi.org/10.1234/mushafjournal.v2i3.2022
Copyright (c) 2025 HADIS

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Upon acceptance of an article, Authors will be asked to transfer copyright. This transfer will ensure the widest possible dissemination of information. A notification will be sent to the corresponding Author confirming receipt of the manuscript.
If excerpts from other copyrighted works are included, the Author(s) must obtain written permission from the copyright owners and credit the source(s) in the article.
Also, this work is licenced under a http://creativecommons.org/licenses/by/4.0





